Ja, dan zijn we alweer bij aflevering 23.

We gaan het nu hebben over de eerste Olympische Winterspelen.

En dat was namelijk in 1924, was het Chamonix waar de eerste Olympische Winterspelen kwamen.

Eigenlijk was dit een bijprogramma van de zomerspelen in Parijs.

Deze wintersportweek vond plaats om de auspicious van het IOC, maar werd georganiseerd door het Franse Olympische Comité.

Ze waren zo succesvol dat de organisatie het met terugwerkende kracht tot de Olympische Spelen wilde uitroepen.

Maar hiervoor moesten de Nooren hun bezwaar intrekken.

Want zij organiseerden hun eigen winterspelen en dulden geen concurrentie van het IOC.

In 1926 gingen zij overstag en werden de Wintersportweek in Charmeny officieel de eerste Olympische Winterspelen.

Charmeny is een mondain Frans wintersportwoord aan de voet van de Mont Blanc.

Nou ja, dat zegt al wat natuurlijk.

En de volksnaam voor de Spelen was in die dagen de Witte Spelen.

Kunstschaatsen en ijshockey hadden overigens al eerder op het zomerprogramma gestaan.

De kunstrijder Kylis Krevstem bevond zich in de unieke positie om tijdens de zomerspelen van 1920 te Antwerpen zijn gewonnen medaille met succes te kunnen verdedigen op de Winterspelen.

Noorwegen, de bakenmat van skiën, waar ook het schaatsen een volkssport was, werd uiteraard de grote winnaar in Chamonix.

De Noren lieten de winst alleen liggen bij het ijshockey en het bobsleien.

Ja, en dan het schaatsen.

Het schaatsen in het Mont Blancstadion.

Hoe bijzonder is dat, hè?

Natuurreis en een buitenbaan.

En het openingsnummer was de 500 meter.

En zo won de Amerikaanse sprinter Charles G.

Troll de eerste gouden medaille van de eerste Winterspelen.

G.

Troll was overigens niet de schaatser van de Spelen.

Want dat was de Finsse stratenmaker Klaas Thunberg.

die op alle vier afstanden een medaille won.

Bovendien won hij ook de medaille voor de beste allrounder.

En dat was de enige keer dat deze medaille op de Winterspelen is uitgereikt.

En er waren 13 deelnemende schaatslanden met in totaal slechts 33 schaatsers.

De Russen, de Duitsers en de Nederlanders waren er niet bij.

De Russen, de Duitsers en de Nederlanders waren er niet bij.

Nee, we hadden helemaal geen deelnemers, Lik.

Die deden nog niet.

In 1924.

Nee, we waren niet door die Fransen uitgenodigd.

Nee, ze waren er nog niet bij.

En de Duitsers waren na de Eerste Oorlog niet welkom.

De Russen vonden de Spelen élitaire en bourgeois.

Zij zouden pas in 1956 voor het eerst deelnemen.

En wie waren er wel bij?

Nou, de Amerikanen, de Nooren, de Finnen, de Zweden, de Fransen, de Britten, de Letten, een Zwitser, een Canadees, een Pool, een Est en een Italiaan.

En de oudste was de 51-jarige Brit Albert Tabit.

En daar deden vier Belgen mee.

Dus de Belgen wisten zich wel te kwalificeren.

Maar ze deden er een minuut langer over op de 500 meter.

Meedoen was in die tijd zeker nog belangrijker dan hard schaatsen.

Voordat je naar St.

Moritz gaat, even een paar getalletjes nog over Chamonix.

Ik zei al, Nederland was er niet bij aanwezig, we hadden daar niemand.

In totaal deden er 16 landen mee.

En om dat even in perspectief te zetten, daarna is dat enorm gegroeid.

Alleen in Lake Placid was het één land meer, 17.

Maar inmiddels, bijvoorbeeld in 2002, Salt Lake City deden 77 landen mee.

Ja, dat zal zo langzamerhand ook een beetje rond de 80 liggen.

Dus dat is enorm toegenomen.

Maar wat weer zo opvallend is, en dat hebben we al eerder behandeld in onze podcast, is dat hier ook staat hoeveel mannen en vrouwen er meededen in Chamonix.

En dan heb je dus 16 landen.

Er deden in totaal 258 atleten mee.

Waarvan, schrik niet, 245 mannen.

Dus slechts 13 vrouwen.

En die aantallen aan de kant van de vrouwen, die zijn eigenlijk pas omhoog gegaan.

Zo vanaf Garmisch-Partenkirchen 1936.

Vanaf de Albert View en de Lillehammer jaren.

Dus daar zie je ook weer terug wat wij al veel eerder hebben geconstateerd.

Als je kijkt naar het aantal toeschouwers, daar was ik ook nog wel even benieuwd naar, dat lag in 1924 zo rond de 10.000.

En de schaatswedstrijden zijn door 1476 mensen in totaal bezocht.

Dat even vanuit de statistiekhoek.

Ja en dan gaan we even door naar de volgende winterspeler, de tweede dus, in Sankt Moritz.

Het Zwitserse Sankt Moritz is net als Chamonix een mondain toeristendorp waar de happy few van Europa in de winter neerstreek.

Dat is nog steeds zo natuurlijk.

Jazeker.

Het aantal deelnemers aan deze tweede winterspelen steeg met 84% ten opzichte van de eerste.

En niet alleen omdat er voor het eerst ook vrouwen echt meededen.

De vrouwen mochten overigens tot 1960 niet hard rijden op de schaats.

Nee, dat klopt, zag ik ook.

De man-vrouw-verhouding was nog wel flink scheef.

26 vrouwen op 438 mannen.

Ja en dan de revelatie van de winterspeler was het Noorse meisje Sonja Hennie, die toen haar eerste van drie gouden medailles won bij het kunstrijden.

Haar record als de jongste deelnemer bleef 74 jaar overeind.

Hennie was bovendien de eerste ster bij het kunstrijden.

De Zweed Kielis Krafstum won op de tweede speler zijn derde gouden plak bij het kunstrijden.

En de Amerikanen wonnen goud en zilver bij het bobsleeën.

Schaatsen was ook in het Batruspark en ook weer natuurreis en buitenbaan.

Veertien schaatslanden waren van de partij met veertig deelnemers.

Het schaatsen was dit keer een onrondje tussen Noorwegen en Finland.

Maar voor de Verenigde Staten reed Eddie Murphy mee.

Eddie Murphy, ja.

Een andere Eddie Murphy.

Een andere Eddie Murphy, misschien zijn opa, ja.

Hij won vier jaar later een zilveren plak op de vijf kilometer.

De oudste schaatser was de 44-jarige Brit Frederick Dix.

Dus ja, de Britten hadden regelmatig toch deelnemers die op goede leeftijd waren.

Die zien we nu helemaal niet meer terug.

Kom je nog aan de tien kilometer?

Wat heb ik nog wel aardig zo?

Nou, wat we over de Finse straten maken, want die was alweer in beeld.

Klas Thunberg.

Hij was er net als in 1924 weer bij.

Op 35-jarige leeftijd won hij nu twee gouden medailles op de korte afstanden.

Op de 500 meter werden twee gouden en drie bronzen medailles uitgereikt.

Nederland vaardigde voor het eerst twee schaatsers af trouwens.

Siem Heyden en Willem Kors.

En die laatste die viel op de 500 meter.

En op deze spelen werden slechts drie afstanden volledig verreden.

Ja.

En weet je waarom?

Omdat door de föhn de dooi inviel en de 10 kilometer na de vijfde rit afgebroken moest worden en niet meer afgemaakt was.

Nee, ik weet niet, hebben ze er wel mee dooi eens uitgereikt?

Nee, nee, nee.

Ik zie overigens nog in dit staartje Riek, dat is even wat anders, dat pas in 1976 de 1000 meter is geïntroduceerd.

Ik sloeg even aan, jij zei drie afstanden.

Die tiende was dan eigenlijk de vierde geweest.

Maar die duizend meter, die is pas in Inchbroek eigenlijk op het programma gekomen.

Ja, en dan hebben we de derde speler, want laten we ze maar even alle drie voorbij komen, waar de spelen van de winter begonnen zijn.

En de derde was dus Lake Placid.

En dat was ver weg van de thuisbasis van de Olympische Winterspelen.

Zijnde Europa in die tijd.

Voor veel sporters en organisatie was de reis te duur.

Het waren immers de nadagen van de grote depressie.

We hebben het dan over 1932.

Het aantal Olympische sporters was daarom veel lager dan in 1928.

En ook weer kende een depressie, waardoor de Spelen met twee dagen verlengd moesten worden.

Bijzonder was de prestatie van Eddie Egan.

Hij had in de zomer van 1920 goud gewonnen bij het boksen en won in Lake Placid goud in de Viermansbob.

Wat een combinatie, boksen en Viermansbob.

Nou ja, hij heeft het voor elkaar gekregen.

En voor het eerst op de Spelen schaatste in Lake Placid ook vrouwen op de lange baan.

Hoewel het er om een demonstratiesport ging.

Net als curling trouwens.

Ook een demonstratiesport voor vrouwen in die tijd.

Ja, en dan was het schaatsen op de James B.

Sheffield Olympic Skating Ring.

Natuurreis en een buitenbaan.

Nogmaals.

Lake Placid veroorzaakte overigens ook een rel in de schaatswereld.

Klaas Thunberg werd zelfs zo boos dat hij zich uit de competitie terug trok en de eerste boot terug nam naar Finland.

En waarom dan?

Nou, de Amerikanen lapten namelijk alle regels aan hun laars.

Er werd niet gestart in paren, maar in hits in het afvalsysteem.

En in die hits gaan zes rijders tegelijkertijd van start.

In de uitslagen is alleen de aankomsttijd van de snelste rijder aangegeven en de verliezers kregen een uitslag in meters achterstand.

En in die wedstrijden waren strategie en het sluiten van combines belangrijker dan hardrijden.

Met een slakke gang ging de strijd van start en het draaide vrijwel altijd uit op een eindsprint.

En de Amerikanen en de Canadezen hadden de meeste ervaring met deze manier van rijden en wonnen dus bijna alle medailles.

Daar kwamen nog eens de verwijten bovenop dat de Amerikanen de concurrenten insloten om hun eigen kandidaat te laten winnen.

En dat was kennelijk bij de Amerikanen een goed gebruik.

En dat alles gebeurde met instemming van het IOC.

Dat is natuurlijk ook hoogst merkwaardig, want op het gebied van de amateurstatus waren ze weer zeer uitzonderlijk streng.

Ja, nou dat IOC, daar kunnen we ook vijf afleveringen mee vullen.

Ik denk dat het behoorlijk koud was in Lake Placid, maar er waren toch nog een hoop toeschouwers, Rik.

78.000.

En dat vind ik voor die jaren wel behoorlijk veel.

Overigens zie ik dat vier jaar daarna in Karmis Partenkirchen gaat het ineens aan half miljoenen.

Gaat het wel heel erg omhoog.

En daarna blijft het dan weer een beetje hangen.

Wat mij nog wel opvalt, en dat is op zich ook misschien niet zo verwonderlijk, is dat als je even naar het lijstje kijkt van 1924 tot en met nu, dat men toch vaak dezelfde steden aandoet en dat het allemaal Europa is of Amerika en met uitzondering dan twee keer, als ik het goed heb, Sapporo en Nagano in Japan.

En dat is het eigenlijk.

In andere werelddelen zijn die spelen eigenlijk niet gekomen.

Ja, Canada daar natuurlijk, maar dat rekening maar even tot Canada-Amerika.

Ja, en dan moeten we het toch maar even hebben over de vierde Olympische winterspelen, want het Ja, hoe bijzonder was dat?

Karmisch Partenkirchen.

Want 80.000 ogen, oftewel 40.000 mensen, zijn gericht op één punt in het stadion van Karmisch Partenkirchen.

Adolf Hitler opent persoonlijk de Spelen.

Het publiek staat onbewegelijk met de rechterarm vooruit.

En na de eetaflegging rennen duizenden mensen het stadion uit om Hitler van nabij te zien.

NEC schrijft hierover Ik vraag mij af hoe het mogelijk is dat een man met zulke zachte, haast verlegen ogen de leider, de opreerster van een zo reuzachtig volk is geworden.

Reuzachtig waren de Duitsers overigens niet op te spelen in eigen land.

Noorwegen won vijftien medailles en Duitsland slechts zes.

Hitler bezocht onder meer het ijshockey en skispringen.

En, wat ook opvallend was, prinses Juliana was daar ook.

Maar bleef in de drukte rond Hitler vrijwel onopgemerkt.

De Spelen in Duitsland waren uiteraard omstreden.

De nazi's wilden daarom niets aan toeval overlaten.

Alleen Duitse fotografen mochten foto's maken, die bovendien door de nazi's werden gescreend.

En dan was daar ook nog Sonja Hennie.

Zij was er weer, want ze was opnieuw de ster van de Witte Spelen.

Zij won haar derde en laatste gouden medaille.

Hennie werd na Carmis professioneel ijsdanser.