Dit is aflevering 4, derde ronde van Los Angeles van 1932 tot 2028. Met uiteraard Boudewijn en Rick . We zouden ergens op terugkomen.

Ja, we zouden zeker ergens op terugkomen. In de derde aflevering hebben we het gehad over doping en disqualificaties. We zijn toen geëindigd met de vraag welke Nederlanders zijn er ooit tijdens de Olympische Spelen betrapt op doping. Toen hebben we als eerste genoemd de wielrenner. Weet jij nog hoe die heette?

Ja, zeker. Aad van der Hoek.

Aad van der Hoek. Dat hebben we uitgebreid besproken. Maar jij had eerst in je hoofd dat er ook nog een dame was en die hebben wij nog niet besproken. Dus met die cliffhanger van de vorige keer beginnen we graag. Dat was namelijk in 1984 met Ria Staalman. De discus beheerste zij in de atletiek. En het bijzondere is dat zij na de Spelen in 1984 in Los Angeles, toen werd ze al vrij snel beschuldigd door chef Winkels. En nadat zij was teruggekeerd met die gouden medaille uit Los Angeles, zat zij in het toenmalige sportprogramma Sportpanorama met Ruud ter Weijde. En daarin werd zij toch behoorlijk kritisch bevraagd en het vuur aan de schenen gelegd aan de hand van wat die chef Winkels had geroepen. Die had namelijk geroepen als je boven de 70 meter werpt met de discus, dan moet er sprake zijn van doping. Nou, dat is ook toch al een bout uitspraak natuurlijk. En dat werd haar voorgelegd met ook gewoon de directe vraag. Heb jij versterkende middelen gebruikt? Nou, toen heeft zij uitgelegd dat dat niet het geval was en dat het belachelijk is dat deze chef winkelster dat had geroepen. Zij vertelt zelfs in die uitzending dat zij inmiddels een advocaat had ingeschakeld om die chefwinkels aan te klagen en tot een rectificatie te dwingen. Maar wat wel opvalt in die uitzending, want dat kan je nog terugzien op YouTube, is dat ze als zij haar verhaal doet constant naar beneden kijkt. En pas helemaal aan het einde kijkt ze die Ruut de Weijde een beetje aan. Nou wil ik niet met psychologie van de koude grond komen, maar het is toch wel in het algemeen zo dat als mensen niet de waarheid spreken, dat ze moeite hebben om iemand recht in de ogen aan te kijken. Ik heb dat zelf als advocaat natuurlijk ook vaak meegemaakt met getuigen. En daar werd toen ook al wat over gezegd na die uitzending. Dat zie je ook wel. Maar uiteindelijk was er natuurlijk geen bewijs en is dat verder eigenlijk weggeëbd. Wat ook nog wel opvallend is, is dat in 1984 is men met name in de Atlantiek begonnen en nu is dat heel normaal. om als je een medaille hebt gewonnen dan naar het publiek te lopen of naar een trainer of iemand van jouw staf die dan een vlag aan jou geeft en dat je met die vlag dan gaat rondlopen. En als ik het goed heb begon Carl Lewis daarmee in 1984 en dat werd dus een heel nationalistisch ding wat eigenlijk alle atleten gingen doen. Maria Stalman die heeft dat niet gedaan.

Nee, en dan kom ik nog even terug op Carl Lewis. Want hij heeft natuurlijk vier keer goud gewonnen in 1984. Maar zijn eerste vlaggetje was heel klein. Hij werd steeds groter naarmate hij weer een gouden medaille pakte. En het werd daardoor ook inderdaad een fenomeen. Ja, we gaan vloggen, uiteraard.

Ria Stammer kreeg ook de vraag, waarom deed je dat niet? Zeg ze nou, ik hou niet zo van dat nationalistische gedoe. En ik vind het een beetje overdreven. Maar waarom vertel ik dit nou allemaal? Omdat het uiteindelijk zo is dat zij in januari 2016, dus dat is echt een heleboel jaren later, heeft zij in een uitzending van de NOS heeft zij toegegeven dat ze haar laatste 2 of 2,5 jaar van haar carrière dat zij versterkende middelen is gaan gebruiken. En zij kreeg ook de vraag van waarom deed je dat? Ik vond het over zo heel stoer dat ze dat natuurlijk gedaan heeft. En dan legt zij uit dat zij goed was in haar sport, dat ze een talent was. Maar dat als ze naar het Oostblok ging, toen nog het ijzeren gordijn wat we hadden, ze kwam in Oost-Duitsland en in Rusland, zag ze van die hele grote sterke dames, haar concurrenten, waarvan ze natuurlijk zelf ook dondersgoed wist van nou, dat zit niet helemaal goed. Qua eerlijkheid. En die gooiden ook elke keer 15 meter ongeveer verder, wat heel veel is in die sport. Dat is ongeveer 30 procent verder. Nou ja, en als je allebei talent hebt, is dat natuurlijk een enorm verschil. Dus die spelen kwamen eraan. Dat was haar verhaal. En toen dacht ze ja, ik kan naar die Spelen gaan, maar ik wil alleen maar naar die Spelen om te winnen. Dus ja, dan moet ik hetzelfde eigenlijk doen als wat mijn concurrenten, wat mijn vijanden doen. En dat was haar uitleg om die versterkende middelen te gebruiken. Nou, daar kan je natuurlijk heel veel van vinden. En natuurlijk kan je met het vingertje wijzen en zeggen dat moet je niet doen. Maar dit is wel wat je wel vaker hebt gehoord van mensen die later toegeven dat ze doping hebben gebruikt, dat ze in een omgeving zaten waarin zij zagen dat het er dus oneerlijk aan toeging en dat ze hun talent niet konden verzilveren en dus diezelfde middelen zijn gaan gebruiken. waardoor er een soort zelfde level playing field ontstaat. Dat is een beetje raar om uit te drukken, maar zo zou je het natuurlijk wel kunnen zien. En ze uiteindelijk toch beter bleek te zijn tijdens die spelen in Londzese. Dan was het geloof ik wel zo dat uitgerekend bij die spelen die concurrenten die heel veel aan de bolen slikten er niet waren. Ze was misschien ineens nodig geweest. Maar goed, zij is de enige naast die wielrenner die we net hebben genoemd, een Nederlandse atleet. die dus niet zozeer betrapt is op doping, maar het zelf uiteindelijk vele jaren later heeft toegegeven. Ja, en de vraag was natuurlijk, wat zijn dan de consequenties? Moet ze die gouden medaille inleveren? Het was natuurlijk ook een nationaal record. Dan loop je ook weer tegen juridische zaken aan, want ook doping overtredingen die kunnen verjaren. En er waren zoveel jaren overheen gegaan dat de IOC die medaille niet meer kon intrekken. Dus die gouden medaille is gewoon blijven staan. Maar het nationaal record is wel door de Nederlandse atletiek federatie ingetrokken. En dat heb ik ook nog even bekeken. Dan zie je dus een interview met de toenmalige voorzitter in 2016. En die krijgt dan de vraag van, ja, wat is dan nu het nationale record?

Daar wist hij toen geen antwoord op te geven.

En toen zei hij, tegen die een beetje moeilijk doet, ja, dan moeten we eigenlijk twee jaar nog teruggaan voordat dat plaatsvond. En ja, dus daar waren ze nog niet helemaal uit. Ik weet niet wat het nationale record nu is. Ja, en ik denk dat dit, Rick, toch wel een heel bekend verhaal is bij onze generatie of mensen die nog iets jonger zijn. De hele jonge generatie zal het misschien niet weten, maar het is toch wel een heel bekend geval eigenlijk in de Nederlandse sportwereld.

Ja, zeker. En Ria Stalman was natuurlijk ook een fenomeen in Nederland als atlete. En ja, zij is ook gewaardeerd gewoon toch voor haar gouden medaille destijds. Want iedereen wist natuurlijk ook wel dat haar concurrentie niet veel anders deed. Dus dat die DDR en de Russen, maar ook Amerikanen, ja, waren natuurlijk ook allemaal voorzien van de nodige spullen, anders dan alleen maar die discus.

Ja, klopt.

Dus dat was in die tijd en daar kan je wat van vinden. En nou ja, 32 jaar later geeft ze dan toe dat zij het in ieder geval gebruikt had.

Het is wel goed dat je dat zegt, want als je toch even al die atleten verplaatst in die sporten, moet het toch heel moeilijk zijn geweest om dat te accepteren. Voor atleten, maar ook voor zwemmers speelde dat natuurlijk ook heel erg. En als je dan achteraf ook in films en documentaires ziet dat Ikarius, dat is een van de beste documentaires die er zijn, gaat dan over de doping ook weer in het wielrennen. Maar hoe geraffineerd dat in Rusland er allemaal aan toe is gegaan en hoe geïnstitutionaliseerd dat ook was. En dat moeten die atleten die niet gebruikten natuurlijk ook allemaal hebben geweten. Dus dat is toch moeilijk om daarmee om te gaan. En ik hoop dat wij in de vele afleveringen die wij gaan maken nog eens een sporter treffen. die niet zozeer over eigen doping gebruikt, maar juist niet over eigen doping gebruikt, maar over het fenomeen dat zij zagen dat de anderen doping gebruiken en zij het niet deden, hoe ze daar als sporter mee om zijn gegaan.

Ja, en het is ook inderdaad heel goed om gewoon ook aan de tijd te denken waarin het gebeurde. Ja, dat is natuurlijk ook heel belangrijk. Was het in de jaren 50? Was het in de jaren 80? Is het nu? Ja, het is allemaal zo anders geworden in elke periode weer.

Ja, zij vertelde trouwens ook dat er waren wel dopingcontrollers, maar niet tijdens de trainingen, alleen tijdens de wedstrijden. Dus zij heeft het met name gebruikt om harder en beter te kunnen trainen, maar met name beter te kunnen herstellen. En als je beter kan herstellen, dan kan je natuurlijk meer opbouwen in je lichaam. En als je dat dan hoort, dan denk je nou, het is toch maar goed dat die onverwachte dopingcontroles nu plaatsvinden, dat je die whereabouts moet doorgeven. Maar goed, de andere kant van het verhaal is, Ja, als je nu kijkt naar het professionele wielrennen en de wattages die door de toppers worden gereden. Het zijn elke keer weer records als ze een tijdrit rijden of ze gaan bergop. Ja, misschien is het allemaal nog veel geraffineerder geworden. Misschien moet je het ook geen doping noemen, maar is het wat anders? Maar zonder dat heel goed Laten we zeggen qua nutrition, qua voeding en medisch te begeleiden kan je dat soort wattages en snelheden natuurlijk nooit produceren.

Dan wil ik graag even terugkomen op 1932 en daar wil ik iemand naar voren brengen die echt heel veel betekent heeft voor het Olympische gebeuren en dan met name voor Nederland. En als hij zijn naam hoort, dan denk je van ja, is het wel een Nederlander? We hebben het over Charles Pahout de Mortagne.

Pahout de Mortagne.

Pahout de Mortagne. En hij was dus een van de mensen van het eventing team. En hij was ook individueel rijder. Nou, bij het eventing team doe je dressuurrijden, springen en je doet dus de millefree. Dus dat zijn drie onderdelen en die drie onderdelen bij elkaar, die zorgen ervoor wie uiteindelijk daarvan de winnaar zal zijn.

En dat bestaat nog steeds?

Ja, zeker. Dat gebeurt nog steeds. Maar Charles Pauwout de Mortagne, die was dus de meest succesvolle Nederlandse Olympiër, vergis je niet, van de twintigste eeuw.

Van de twintigste eeuw? Ja, oké.

En natuurlijk zijn er nu in de 21e eeuw een aantal toppers in Nederland.

Die meer medailles begaald hebben. Met name de zwemmers.

In 2000, 2004, 2008. Toen kwamen natuurlijk de enorme ladingen met medailles. Ja, klopt. Winterspelen, zomerspelen. Maar in de 20e eeuw was dat nog niet zo. Maar Pahut de Mortagne, die was dus de grootste Ja, met dode verzamelaar. Met dode verzamelaar van Nederland.

En hoeveel spelen heeft hij meegedaan?

Hij heeft drie keer meegedaan. In 24, 28 en 32. In 24 in Parijs. In 28 in Amsterdam. En in 32 dus in Los Angeles. Nou, als we dan even gaan kijken naar Los Angeles. Amerika pakte de eerste plaats. En dan ben jij benieuwd natuurlijk wie werd er dan derde. Nou, derde werd niemand. Op nummer drie, vier en vijf. Die haalden het einde niet, want die konden niet eindigen met drie paardrijders. Maar goed, goud en zilver werden uitgereikt en voor het eventing team van Nederland was dat zilver.

Maar hij had dus in totaal vijf medailles, meer dan van die blanke schoen?

Die had hij maar vier.

Ja, maar of vier.

Weliswaar in één Olympische Spelen, maar hij had er dus vijf.

Ik zag ook dat hij nog wel een bijzonder leven heeft gehad na die Olympische Spelen, met name in de oorlog.

Ja, dat kun je wel zeggen.

In de Tweede Wereldoorlog dan.

Ja, nou misschien even een klein stukje terug naar hem toe. Maar zijn vader, Charles Senior, die had het erover, daar ligt de kleine generaal. Toen had hij het kort na de geboorte over zijn zoontje. Vader Pahut de Mortagne was het liefst zelf militair geworden, zoals later zijn zoon wel werd, maar vanwege gezondheidsproblemen was dat nooit gelukt. Vaderswoorden bleken profetisch, want zo'n lief werd inderdaad uiteindelijk generaal. Voor het zover was, maakte Pahut nog wel het een en ander mee. Na de lagere school doorliep hij de HBS en de Koninklijke Militaire Academie. En hierna werd hij als tweede lieutenant geplaatst bij de Huzaren. Dus hij kwam echt in het leger. Pahut toonde zich in korte tijd een vaardig ruiter en bleek goed met paarden om te kunnen gaan. In 1924 kreeg hij dus de kans om zich sportief te bewijzen, in Parijs dus, en samen met drie andere Ruiters behaalde Pauwout dat jaar op de Olympische Spelen in Parijs de gouden medaille op de military. Vier jaar later was dit evenement in zijn eigen land, in Amsterdam. Tijdens de individuele springconcours was Pauwhoed weer van de partij. En de 30.000 toeschouwers, vergis je niet, die zaten in het Olympisch stadion en hielden de adem in toen de tengere Pauwhoed met zijn paard foutloos de ene hindernis naar de andere nam en de overwinning in de wacht sleepte. De Nederlands Ruiter-equipe won ook de landenwedstrijd. En zo ging Pauwhoed met twee gouden medailles naar huis.

Ja, dat was natuurlijk het thuisland, Amsterdam. Dus dat zal een geweldig succes zijn geweest toen.

Ja, precies. En weer vier jaar later vonden de Spelen plaats in Los Angeles. Ruiters en paarden reisden per schip. Om de paarden tijdens de lange reis fit te houden, had Pauwhoed zelf een trendmolen. laten ontwerpen.

Ja, en we hebben uitgelegd hoe lang die trip duurde.

10, 11 dagen. En voor hun was het nog langer, want zij moesten dus ook door het Panama-kanaal.

Precies.

En dat was extreem. En in deze home trainer konden de paarden volle zeeën hun trainingsuurtjes maken. De trainingsmethode wierp zijn vrucht af, want Pahud won in Los Angeles goud op zijn individuele springnummer en zilver met de Nederlandse ruitenploeg.

Ja, geweldig.

Dus ja, dat was natuurlijk heel mooi. Maar hij bleef ook zelf volop in beweging daarna, want moet je nagaan, we komen in de oorlog terecht en in mei 1940 werd het Nederlandse leger ontbonden. Pauw Hoed bleef niet werkloos thuis zitten. Hij opende een revalidatieoord voor gewonde Nederlandse militairen in het landhuis Kareol te Aardehout. Voor het eerste keer werd sport gebruikt bij het herstel van zwaargewonde patiënten. Een hele verre voorloper dus van de Paralympische Spelen en Invictus Games. Daar is hij eigenlijk de grondlegger van geweest, op deze manier. In Kareol bereikte hem het tragische nieuws dat zijn enige zoon, na een mislukte poging illegaal de Frans-Zwitsers grens over te komen in de oorlog, door de Duitsers in de buurt van Bessasson was gefusieerd. Dus dat kwam er ook nog even bij. En zelf moest hij in mei 42 samen met andere Nederlandse beroepsofficieren, een Duitse krijgsvangerschap, weggevoerd naar het kamp in Stanislav in Polskalysie.

En heeft hij dat overleefd?

Nou, hij kreeg last van een oude wond aan zijn rechterhand en met 30 andere gewonde officieren ging hij daarom voor medische behandeling weer naar Nederland. Tijdens de treinreis terug naar Polen in de zomer van 1943 wist hij te ontsnappen. Mijn vluchtplan had ik al klaar, compleet met onderduikadressen en ik nam me voor om vlak voor de Duitse grens uit de trein te springen. Via het bezette België en Frankrijk reisde hij naar de Pyreneeën, naar Gibraltar. Een transportvliegtuig bracht hem vandaar naar Groot-Brittannië. Met de Prinses Irene Brigade vocht hij zich vervolgens in de zomer van 1944 via Normandië een weg terug naar Nederland.

Ja, ongelooflijk.

Na de bevrijding nam Pahut niet meer deel aan hippische evenementen, maar werd bestuurder. In 1946 werd hij voorzitter van het NOC.

Dat ook nog. Echte NOC-naam of IOC-naam deze.

Ja, uiteindelijk. Zijn militaire carrière sloot hij uiteindelijk in 1961 af als luiterant-generaal. En helaas raakte hij door rheumatiek tijdens de laatste levensjaren gedeeltelijk verland. Een heel bijzonder verhaal natuurlijk. Die heeft natuurlijk heel veel betekend.

Ja, en een naam die ik totaal niet kende. En nog even over de omstandigheden daar in 1932. Want ik las dat het hoofdstadion toen maar liefst 105.000 toeschouwers kon huisvesten.

Ja, dat klopt. En daar hebben ze de paarden ook, die hebben daar ook gelopen, zeg maar, want dat was in dat stadion.

Ja, ik denk dat ze dat in 2028 ineens gaan halen. Zoveel? Nee, tenminste, ik weet niet wat de huidige capaciteit is.

Dit soort stadions zijn bijna niet meer te maken.

Nee, ik weet wel dat in 84, als je naar die beelden en die foto's kijkt, zie je ook nog dat kolossale stadion. Die zullen natuurlijk wel veel meer zitplaatsen nu hebben en toen ook al. Maar in 32 zou je natuurlijk heel veel staanplaatsen hebben gehad.

Ja, precies.

Ja, en dan kom je wel een aantal boven de honderdduizend. Ja, maar dat moet toch wel heel imponerend zijn geweest voor die sporters, zeker in die jaren. Ik heb dat vorige keer al een beetje verteld, dat het allemaal niet goed ging in Europa. En dan zo'n event en dan twee maanden op stap zijn en dan ineens voor honderdduizend, honderdvijfduizend toeschouwers te sporten. Ja, dat moet toch wel geweldig zijn geweest.

Ja, en er zijn natuurlijk ook heel veel toeschouwers geweest, ook in 32.

Ja, ja.

Er was heel veel belangstelling.

Ja, ja. Ja, dat kan me wel voorstellen. Men had daar natuurlijk ook de behoefte om weer wat te gaan vieren. Want die beurskracht was uiteindelijk 29 in New York. Ik geloof dat de drooglegging werd, nou in 32 was dat nog gaande.

Werd het ontwikkeld?

Ja, ik denk dat pas een jaar daarna dat men het bier weer toeliet. Dus het zal wel alcoholvrij verlopen hebben daar als het goed is.