Goeie avond, Rick. Het is zondagavond, 16 november. We waren een beetje uit de afleveringen gelopen, maar we hebben in deze dertiende aflevering wel twee hele pikante Olympische Spelen waar we even naar uit willen wijken. We gaan zo beginnen met Berlijn 1936 en dan stappen we daarna over naar 1948, Spelen in Londen. Dus we zitten voor en na de Tweede Wereldoorlog. En wat we wel vaker gemerkt hebben en ook tegen elkaar hebben gezegd in deze podcast, is dat op de een of andere manier die Olympische Spelen en politiek eigenlijk elke keer met elkaar verbonden zijn. Als die Spelen plaatsvinden, is er altijd ook wel politiek op de achtergrond. Dus daarom leek het ons wel goed om deze twee Spelen bij elkaar te nemen, waarbij we natuurlijk ook wel eerst even over de bijzondere prestaties van de sporters zullen praten. En jij bent weer diep in de archieven gedoken, begreep ik. En je hebt weer een schitterend verhaal als we even beginnen met 1936 gevonden.

De spelen van 1936 die werden gehouden onder omstandigheden waarvoor met name de politiek en de economie in het interbellum verantwoordelijk waren. Want na de Eerste Wereldoorlog was een politiek vacuüm ontstaan. Sterker nog, de labiliteit was op veel gebieden nog nooit zo groot geweest. Inflatie, werkloosheid en lage inkomens waren daar een afspiegeling van.

Even om je te onderbreken, Rick. Kijk, die Eerste Wereldoorlog was van 1914 tot 1918, dus we zitten eigenlijk best wel een aantal jaren verder. En je ziet natuurlijk wel vaak in de geschiedenis, als er een enorme crisis is, dat dat soort sentimenten dan omhoog komen. Hetzelfde wat je natuurlijk in de jaren dertig had, na de beurskracht.

Ja en dan merk je ook dat via Rusland in 1917 kregen Italië en Duitsland met deze in Europa achterhaalde politieke systemen te maken.

Ongelooflijk. Maar goed, de wonnenbratje, ga even door met je verhaal.

Ja, nou, ik wil me in eerste instantie toch beperken even tot de sportieve aspecten van deze Spelen. Want dat is ook wel heel bijzonder eigenlijk, want er werden in Berlijn in 1936 supriëre prestaties verricht. Vanzelfsprekend was Jesse Owens, die vier gouden medailles won, wel het meest indrukwekkend. Maar Owens bracht daarmee de Nazi-theorie van de supermens, een bewuste knauw toe. Hij liet al in 1936 de gehele wereld zien dat deze waanzinnige theorie een van de slechtste is geweest die weldenkende en beschaafde volkeren hebben toegepast.

Ja en dan te bedenken dat de vader van Jesse Owens, die was de zoon, dus zijn opa was dus gewoon nog slaaf geweest. Dat kan je je bijna niet meer voorstellen. Het is van 1936, dat is al twee generaties daarvoor. Zijn opa was dus een slaaf. Hij was een van de nakomelingen daarvan. Ongelooflijk, hè?

Ja, en dan juist in het olympische jaar van 1936, Berlijn. Hoe konden ze het verzinnen met elkaar? Maar propaganda en klemhoor gingen in Berlijn 1936 hand in hand. Juist toen de extreem grote Duitse equipe het stadion binnenmarcheerde, vloog de Hindenburg het pronkstuk der Duitse vliegtechniek over.

Ja, en wat ik even met mijn filmachtergrond daarbij nog extra wil vermelden, Die spelen staan ook bekend om het feit dat een filmregisseur, of regisseuse moet ik eigenlijk zeggen, Leni Riefenstahl, heeft van die spelen in 1936 een film gemaakt genaamd Olympia. En die film bestond eigenlijk uit twee delen. De eerste film die had de titel Fest der Völker, dus het feest van het volk. En de tweede titel was Fest der Schönheit. Jaren later wordt dat gezien als een enorme propagandafilm voor het naziregime. Maar wat vanuit de techniek wel bijzonder was, was dat zij voor het eerst dynamische camera's gebruikten. Dus dat zijn camera's die mee bewogen met het beeld. Je kan met een camera omhoog gaan, noemt ze een tiltbeweging. Je kan opzij gaan, noemt ze een penbeweging. Toen had hij nog veel meer bewegingen van de camera. Het was eigenlijk voor het eerst dat die stilstaande camera's een rol kregen en dynamisch werden. Als een van de eerste liet zij ook beelden in slow motion zien. Zij gebruikte telelens. Maar wat als toch behoorlijk ook wat kritisch wordt benaderd is dat zij enorme focus had telkens op het lichaam van de atleten. En dat heeft natuurlijk met het naziregime, de enge achtergrond van dat arische ras wat zij wilden verheerlijken. En het jammere is dat zij natuurlijk op zich vanuit de techniek gezien een hele mooie film heeft gemaakt, maar dat dat natuurlijk wel echt propaganda is geweest voor het naziregime. Ze heeft ook een andere film nog gemaakt. Dat is een bekende film ook, The Triumph of the Will. En daar werd dat Goten-Nürnberg-congres, die beelden kan je je misschien wel herinneren, met die enorme massa's mensen die daar allemaal rondlopen. En dat was ook in 1936. Nou, zij heeft na de Tweede Wereldoorlog wel geprobeerd daar afstand van te nemen. Maar dat is haar natuurlijk niet gelukt, omdat ze dit dan constant wel voor de voeten geworpen kreeg. Zij heeft nog heel lang geleefd, ze is heel oud geworden, want pas in 2003 is ze overleden. Maar ja, het is toch wel bijzonder dat die politiek beladen spelen dan ook nog dit element in zich hadden.

Ja, en dan is er eigenlijk nog iets, Boudewijn, want de Duitse ploeg, die door allerlei steunvormen van de regering in wezen het later bekende begrip staatsamateurs al toepaste, was uitstekend voorbereid. Ze wonnen dan ook het landenklassement. En nummer twee, de USA, scoorde Echter in verhouding tot het aantal deelnemers eigenlijk wel op hetzelfde niveau. Om met name de buitenlandse kritiek met betrekking tot de Joden het zwijgen op te leggen, en dat is wel heel bizar, nam de Duitse ploeg een vrouw van Joodse afkomst op. En dat was Helena Mayer. En die was al naar Amerika geëmigreerd nadat ze haar gouden medaille op de Floret in Amsterdam gewonnen had in 1928. En het Duitse regime had haar alle rechten die een inwoner van die staat kende beloofd, eerst besloot op die voorwaarden in te gaan. Een speling van het noodlot echter wilde dat zij in de finale door de Hongaarse jodin Ilona Elek werd verslagen. Ja, hoe bijzonder is dat?

Dat voorzien je niet.

Nee, en veel landen brachten tijdens het openingsdefilé de Hitlergroet. Het orkest dat tijdens de openingsplechtigheid speelde stond onder leiding van dirigent en componist Richard Strauss. Muziek van deze componist was na de Tweede Wereldoorlog zeer omstreden.

Ja en het was 1936 dus het duurde nog vier jaar voordat al die echte gruweldaden natuurlijk pas gingen plaatsvinden. Ja echt ongelofelijk dat ze dat met die blik dat allemaal al zo gedaan hadden. Nou noemde jij net die Duitse ploeg. Volgens mij was het zo, Rick, dat dit de grootste Duitse ploeg was die ooit aan de Olympische Spelen heeft deelgenomen. En het vond plaats in het stadion in Berlijn, natuurlijk, de Olympische Spelen. En als ik het goed heb, dat stadion is wel her en der wat gerenoveerd, maar dat is, dacht ik nog wel, dezelfde grond waar het stadion staat. En ook die soort poort, die je ook een beetje in Los Angeles hebt, die staat daar ook nog steeds. Zo op de kopse kant, dacht ik, in dat stadion. Onvoorstelbaar.

Een van de hoogtepunten van de Spelen was de nieuwe wereldrecordtijd van de Nieuw-Zeelander Jack Lovelock op de 1500 meter. Want ja, er werd natuurlijk ook gewoon gesport. Ja. En hij kwam geladen aan de start. Want deze perfectionist was van plan revanche te nemen voor zijn povere optreden in 1932. In L.A. trouwens.

In L.A.?

Ja, ja, ja.

Onze L.A. En dat was een Nieuw-Zeelander zijn, hè?

Ja, Jack Lovelock. Die had in 1932 al meegedaan. Maar goed, deze finale bracht drie van de grootste lopers uit de Golden Age of Mile Running bijeen. Het was Italiaan Luigi Beccalis, was de regerend olympisch kampioen.

Op de 1500.

En dan Glenn Cunningham van Amerika, een recordhouder op de mijl. En dan Jack Lovelock. Deze Lovelock had in 1935 de Princeton, in wat toen door sportsjournalisten was omschreven als the mile of the century, Glenn Cunningham van Amerika, had hij verslagen. En die Lovelock, die in Oxford medicijnen studeerde, had voor Berlijn een nieuwe tactiek uitgestippeld. Noukeurig had hij uitgedokterd hoe hij een ideale eindsprint eruit moest zien. 300 meter voor de eindstreep zette Lovlok zijn aanval in. Hij passeerde dus zijn aartsrivaal Cunningham en kwam op gelijk hoogte met hem. Lovlok nam toen gas terug en Cunningham trapte in die opzet. Ook hij vertraagde het tempo.

Toeging hij ervoor?

Toeging hij ervoor?

Ja, ja, geweldig.

Daarna plassen Lovelock dus zijn ongekend lange eindsprint. Een verbijsterde Cunningham vocht als een terrier om de opgelopen achterstand van zes yards weg te werken. Maar Lovelock verbeterde in één klap met de tijd van 3 minuten 47 seconden zowel het wereld- als het olympisch record.

Wat aardig is, dat weet ik. We hebben in een eerdere aflevering ook geconstateerd dat die 1500 meter zo gedomineerd wordt door die anglo-saxistische landen. En we zitten nu in, je noemde even 32, we zitten nu in 36. En dan heb je dus ook weer een Nieuw-Zeelander en als ik het goed hoor een Engelsman die 1 en 2 eindigen. Ja, ja. Dat is toch grappig hè?

Ze blijven toch terugkomen.

Ja, ze blijven terugkomen. We hebben daarna natuurlijk Sebastien Co. gehad. Ja grappig.

Maar dan even terugkomend op die Lovelock, die won dus. Maar Lovelock kwam op tragische wijze om het leven. Een ongeluk met een paard in 1940 was oorzaak van gezichtsvermogenvermindering. Lovelock had veel last van duizeligheid. Hij verhuisde naar New York waar hij als specialist in een ziekenhuis werkte. Acht dagen voor zijn 40ste verjaardag December 1949 verongelukte hij. Op een van de vele ondergrondse stations namelijk, viel Lovlok van het perron voor een juist passerende trein. Hoe kan je het verzinnen?

Hopelijk. Dat je zo aan je einde komt en er gauw weer door.

Maar goed, dan weer even terug naar Duitsland zelf, want op natuurwetenschappelijk gebied hoog ontwikkeld, introduceerde al in 1936 de televisieverslagen, waar jij het net eigenlijk ook al over had met film. Langs een gesloten circuit werden de beelden naar 28 zalen gezonden, die speciaal voor dit gebeuren ontworpen waren. En op deze wijze konden 150.000 toeschouwers veel finales volgen.

En dat was dus nog inderdaad via een gesloten kanaal. Want als ik het goed heb, zijn de Olympische Spelen waar we zo heen gaan in Londen, De eerste waar je live televisie, ik zeg maar even, via de openbare kanalen kreeg.

Ja, jaja, zeker. Twaalf jaar later.

Ja, precies. Ja, ja, ja. En natuurlijk de Tweede Wereldoorlog tussen.

Maar die Duitsers hadden, ja, dat soort dingen hadden ze toch wel al heel ver weggezet eigenlijk.

Ja, ja. Nou, dat heeft natuurlijk allemaal helaas geholpen met die enorme nazi-propaganda en dat hele naziologie en de structuur erin. En achteraf denk ik ook dat de wereld dat natuurlijk ook wel aan zou komen allemaal. Maar goed, dan hoef je nog niet te denken dat ze zulke vreselijke dingen doen als ze gedaan hebben in de Tweede Wereldoorlog.

En dan moeten we toch ook even weer de schakeling maken tussen het sportieve en ook het nazi gebeuren. Want wat gebeurde er? Heinz Brandt, een Duitser, die bij het paardrijden in de landenwedstrijd voor Teams goud won, was plaatsvervangend chef van de operationele afdeling. In die functie was hij direct betrokken bij de planning en strategie van de nazi's. En deze brand redde onbewust op 22 juli 1944 in het nazi-hoofdkwartier in Rastenburg bij een bomaanslag op Hitlers dienst Leven. Een van hem hinderende aktentas met twee bommen zette hij op een andere plaats neer. Twee dagen later overleed Brandt aan de gevolgen van deze bomaanslag.

Ja, het is natuurlijk op zich geen toeval dat dat dan verder gaat in de oorlog. Met allemaal deelnemers en mensen die aan die spelen hebben deelgenomen. Die zijn dan uit hun sportcarrière en die komen dan in die oorlog natuurlijk terecht.

Ja, en dan moeten we toch ook weer even kijken naar wanneer begonnen die Olympische Spelen, althans de organisatie daarvan. Deze Spelen waren aan Duitsland toegewezen voordat Hitler aan de macht kwam. Na de machtwisseling waren de meningen in de Nazi-partij van Duitsland sterk verdeeld met betrekking tot de vraag of de Olympische Spelen wel of niet moesten doorgaan. Dus bij de nazi's zelf. In de literatuur wordt veelal het beeld geschetst dat Himmler een fel tegenstander van het sportevenement was geweest, maar hij verloor het echte van de later beruchte Joseph Keubels.

Die natuurlijk die hele propaganda machine heeft opgezet.

Precies.

Ja, overigens met een Nederlandse signiast, Jan Teunissen. Daar is een hele goede film over gemaakt. Vorig jaar op het ITVA, die is de afgelopen week toevallig bij NPO2Doc verschenen. Dus een hele indrukwekkende documentaire.

Daarna, dus na 1933, nadat Hitler wel aan de macht inmiddels kwam, waren er tal van landen om de Spelen te gaan boycotten. Vooral vanuit Amerika, waar de onmenselijke tendens op juiste waarde werd geschat, kwam felle tegenstand. Het USA Olympic Committee stuurde een commissie naar Duitsland om deze kwestie te onderzoeken. Met name de voorzitter van dit committee, Avery Brundage, later de topman van het IOC, was er een groot voorstander van wel een afvaardiging te sturen. In Nederland besloot een aantal topsporters die reële kans op goud en zilver maakten, zoals de bokser Ben Bril en de atlete Tollien Schuurman, om in een vroeg stadium Berlijn 1936 voor gezien te houden. Zij deden niet mee.

Dat waren de Hans-Joris Maar-mensen van die tijd. Hans-Joris Maar ging toen niet mee. naar het WK hockey in Argentinië. Ja, en ik raad aan om eens met deze informatie naar die film Olympia te kijken, waarbij je dus die splitsing eigenlijk hebt tussen die natie-propaganda enerzijds, maar anderzijds toch de vooruitstrevende en geavanceerde technieken die deze regisseur gebruikte. Dus ja, het is allemaal heel dubbel. Maar dit is wel een mooi bruggetje naar 1948. We gaan overigens nog, Rick, uitgebreid een hele aflevering aan Jesse Owens besteden. Dus dat houden de luisteraars nog te goed. Maar het bruggetje naar 1948 is natuurlijk dat in ieder geval Duitsland en ook Japan niet mochten deelnemen in Londen.

Nee, en dat was natuurlijk wel bijzonder, maar wel logisch gezien het feit wat er in die twaalf jaar allemaal gebeurd was inmiddels.

Ja, en zeer terecht natuurlijk. Maar wat je er ook van vindt, daar zie je dus weer terug politiek en spelen. Toch met elkaar te maken.

Ja, zeker.

Iedereen zegt natuurlijk terecht dat Duitsland Japan niet mee mocht doen, maar je ziet toch dat wat er op politiek niveau plaatsvindt, heeft toch invloed uiteindelijk op wie er aan die spelen mee doet. En dat gaan we in 2028 weer zien, Rick.

Ja, maar laten we even terugkijken dan maar naar 1948. Tachtig jaar eerder, ten opzichte van 2028. Daar kunnen we ook heel vrolijk over zijn natuurlijk, want daar is voor Nederland natuurlijk iets heel bijzonders gebeurd.

Ja, ja. En het is jammer dat we geen luisteraars in de zaal bezitten, want dan zouden we het kunnen vragen. Dus dat kan niet.

De kranten en andere massamedia gebruikten superlatieven om Fanny Blankens-Koen uitzonderlijke verrichtingen wereldkundig te maken. Een toonaangevend Brits dagblad meldde haar lezers. Een Nederlandse huisvrouw veroverde meer gouden medailles dan de gehele Engelse ploeg bij elkaar.

Dat is wel een slechte spelen voor de Engelsen.

En dat gewoon in Londen.

Dat was de laatste keer in Londen wel anders. Toen waren de Engelsen heel erg sterk.

Nou ja, en andere mensen omschreven haar als de Jesse Owens van Londen. Ja, de grootuitzelfde Sebastian Coe, winnaar van het Olympische Gouden op de Spelen van 1980 en 1984 op de 1500 meter. Daar is wel trouwens zo'n Engelsman die de 1500 meter wist te winnen. Maar die dichtte haar in zijn boek, de Olympians van 1984, zelfs toe een soort revolutie in de vrouwensport te hebben bewerkstelligd hierdoor.

Ja, maar ja, dat is wel terecht toch?

Ja, absoluut, absoluut.

Kijk, ja, daar ga je zo denk ik nog wel even op in, maar het was de 100 meter, de 200 meter, de 80 meter hoorde, nu hebben we de 110 meter, was toen nog 80, en de 4 keer 100.

Ja, en dan moet je weten, Boudewijn, dat zij ten tijde van deze Spelen in Londen, was zij op dat moment ook nog wereldrecordhoudster op het verspringen en het hoogspringen. Daar heeft ze niet aan mee kunnen doen, omdat die zes onderdelen kon ze niet allemaal tegelijk afwerken. Dus ze moesten twee laten vallen. Dat waren dus het verspringen en het hoogspringen. Maar die records van haar werden in dat toernooi van de Olympische Spelen van 1948 niet verbeterd. Dus had zij meegedaan, had ze echt serieus kans gemaakt om zes keer goud te halen. Maar ze nam niet aan deze onderdelen deel dus, omdat het Westerse scherm dat niet toeliet. Eerst overwoog ze aan een van haar lievelingsnummers, het verspringen deel te nemen, maar op advies van haar trainer, die ook coach was en tevens haar man was, zag ze daar dus vanaf. Die redeneerde dat ze beter één gouden medaille dan twee zilveren kon winnen. Fanny Blankens debuteerde op de Olympische Spelen van 1936, trouwens. Toen heeft ze dus ook al meegedaan.

Oh, toen was ze wel bij hem, begreep ik.

Ja, daar was ze bij. En daar werd ze op een zesde plaats bij het hoogspringen en werd met de 4 x 100 meter estafette werd ze vijfde. Dus ja, zij heeft natuurlijk ook wel pech gehad van 1940 en 1944 dat de Spelen toen niet doorgingen. Want in 1936 was ze al een topper. Nou ja, in 1948 absoluut een topper.

Ja, zij had dus de all-time record houder kunnen worden.

Zeker, zeker.

Als die oorlog er niet was geweest.

Ja, en zeker van de 20ste eeuw. Dat is absoluut het geval. Maar goed, maandag 2 augustus 1948. De 100 meter. Al na 35 meter was de tegenstand gebroken. Haar superioriteit bleek uit de tijd van 11,9 seconden voor de winnares en 0,3 seconden later kwam pas nummer twee binnen met 12,2 seconden.

Wat heel veel is op de 100 meter.

Absoluut. Ze liep in feite los van de rest. Zij zegt nog altijd die eerste medaille was tevens haar dierbaarste. Ze dacht aan haar ouders die haar vlak voor het vertrek hadden toegefluisterd. Als je wint, dansen we in de huiskamer.

Die waren er niet bij.

Die waren er niet bij. Nee, nee, nee. Haar man zijn de coach en trainer wel, maar de ouders, die waren er niet bij op dat moment. En toen kwam twee dagen later de 80 meter horde.

Oké, voordat je daar naartoe gaat. Ik heb natuurlijk even gekeken.

Ja.

Geleken. Haar tijd, haar beste tijd, ineens die 36, die 11.9. Met het huidige wereldrecord, dat hebben we al eens eerder behandeld, op de 100 meters van Florence Griffith, dat was 10.49. Dus dan zou je zeggen, nou daar zit ongeveer 1,5 seconde tussen, dat is natuurlijk zo. Maar er waren in 1948 natuurlijk hele andere omstandigheden. Men liep nog op een soort zandachtige ondergrond, dat hebben we al eens eerder gezegd. De schoenen waren anders, de start was anders, het materiaal was natuurlijk minder. En op internet kan je wel wat berekeningen vinden die die omstandigheden dan, ik zeg maar even, in een soort computer stoppen en dan gaan uitrekenen wat haar tijd was geweest als ze in de moderne tijd had gelopen. Terwijl in de moderne tijd ook nog de voeding en de trainingsmethode natuurlijk heel erg zijn verbeterd. Daar hebben ze dan niet in verrekend. En dan zou ze, volgens die berekeningen, vijftiende, achter Florence Griffith eindigen, moet je nagaan. Dan zie je dus haar enorme talent, want als ze in de moderne tijd had geleefd met al die moderne trainingsmethoden, dan was zij zeer waarschijnlijk toch op dit moment echt wel de wereldrecord houdster geweest.

Dan wordt over de 80 meter hoorde, twee dagen later. Dat was haar lievelingsonderdeel. En op deze afstand was ze al vanaf 1942 ook al wereldrecordhoudster. Dit nummer zou van Fanny Blancus de meeste inspanning vergen, bleek achteraf. Want de starter wachtte langer dan normaal met het startschot en Fanny raakte daardoor enigszins uit haar concentratie. Engelse concurrenten, Maureen Cartner, profiteerden daar volop van. Maar al bij de vierde hoorde was de opgelopen achterstand door de Nederlandse weg gewerkt. Op de vijfde hoorde raakte Fanny Blankens het hout, wat haar bijna uit balans bracht. Op de eindstreep was ze zelfs overtuigd van haar triomp, maar het door de muziekkorps ingezette Engelse volkslied, ja ja, bracht haar toch even aan het twijfelen. Die hymne bleek echter voor het juist binnenkomende Engelse koningspaar bestemd te zijn. Ja, geweldig.

En nog even over die starter wat je zei. Luisteraars moeten zich even beseffen dat dit een hele korte afstand was, 80 meter. En als je dan op dat niveau in zo'n finale met tegen je concurrentie net even wat later vertrekt, ben je in feite gewoon gezien. En dat zij dan op die 80 meter dat nog goed maakt, Ja, dat zegt wel heel veel natuurlijk.

Ja, en 80 meter. Dat was een hele korte afstand. Later werd dat natuurlijk een andere lengte, maar in die tijd was dat 80 meter bij de dames.

Ja, dat is wel een huzarenstukje geweest, denk ik. En toen naar de 200, hè, denk ik.

Ja, twee dagen later weer. Vrijdag 6 augustus, de 200 meter. De blonde atlete kende in Londen ook haar momenten van twijfel. Na de zware lichamelijke en mentale inspanning wilde ze de 200 meter eigenlijk laten lopen. Maar haar man Jan Blankens, die dus ook de trainer en coach was, en jarenlang chefsport van het dagblad De Telegraaf, haalde haar toch over. En juist op dit nummer had ze geen enkele tegenstand te duchten, bleek achteraf, en won ze met meer dan 6 meter voorsprong in 24,4 seconden. 6 meter! Die is echt helemaal alleen in de film weggezet. En weer twee dagen later, dus alles was steeds om de dag, zondag 8 augustus, de vier keer 100 meter. En Fanny Blanke startte als laatste loopsteur voor Nederland. Ze moest meer dan vijf meter inlopen.

Net zoals van Cabal dus. De sterkste doe je aan het einde.

En wat in dit elite-gezelschap een bijna ondoenlijke opgave was, want even vijf meter later pas startte op die laatste honderd meter, ongeveer vijftien meter voor het einde slaagden ze erin naast de Australische Joyce King te komen. Nog één keer putte ze alle reserves uit, haar lange ranke benen, en klokte als eerste in 47,5 seconden.

Ja, ook weer goud, hè? Ja, ongelooflijk, ja.

Ja, dat is natuurlijk uniek geweest. Het mooie is natuurlijk, we hebben het over 1948. Als dankje ervoor kreeg ze deze volbloed amateur een damesfiets.

Voor gazellen waarschijnlijk.

Dat zal best, ja. En buurtbewoners was het namelijk een doorn in het oog dat ze altijd op de herenfiets van haar man naar de training moest.

Ja, dat heeft waarschijnlijk wel de sterke benen gegeven.

Ja.

Geweldig.

En vaak vertelden ze oprecht blij te zijn dat haar sportloopbaan van 1935 tot 1956 duurde. Toen was het nog echte amateursport en nu is het business, zegt ze zonder enig leedvermaak.

Dat is helemaal waar, ja. Even die tijd die je noemde, die 4 keer 147,5. Gouden medaille. Het wereldrecord staat nu op 40,82, dus dat is wel een aanzienlijk verschil. En het Nederlands record, dat is gelopen bij In Madrid, bij het EK voor Londen Teams, staat 42,02. Dus daar zit wel behoorlijk verschil in. Daar is echt wel een hoop progressie gemaakt. Ik denk ook dat ze ook wel de souplesse zijn tussen de estafettenlopers zelf. Maar daar zit dus nog wel een behoorlijk verschil in. Maar neem niet weg dat ze toen in Londen drie andere goede loopsters natuurlijk ook in die ploeg had zitten. Want anders win je echt geen goud met z'n vieren. Nee, hartstikke goed. En qua omstandigheden, wat ik ook nog zag, het was natuurlijk na de oorlog, dus het was allemaal een beetje behelpen en iets minder franje dan je normaal bij Olympische Spelen ziet. Dat was ook geen Olympisch dorp. Men zat allemaal in kazernes en sporthallen en zo. Dus ja, dat is allemaal wat minder luxe dan het nu allemaal is. En desondanks, of misschien wel dankzij, of passen zij daar goed in, heeft zij daar geen enkele last van gehad.

Nee, en wat het allermooiste toch is geweest na afloop, is de Engelse minister Sir Philip Noel Baker. Hij was de Nobelprijswinnaar voor vrede en in 1920 in Antwerpen op de Olympische Spelen was hij winnaar van de zilveren medaille op de 1500 meter. Dat is weer een 1500 meter in ons land. Maar hij sprak tijdens de Olympische Spelen van Londen de volgende lovende woorden. Het is van die blanke schoen, geweest, die door haar lopen, haar huwelijk, haar kinderen, haar eenvoud en haar sympathieke houding, alle argumenten van hen, die tegenstander zijn van damesathletiek, heeft weggevaagd.

Ja, ja, geweldig, ja. Ja, dit lijkt me een prachtige afsluiting van onze aflevering 13, Rik. En jij weet, Rik, maar het weet het luisterhuis nog niet, dat aflevering 14 ook zeer waarschijnlijk een hele bijzondere gaat worden, omdat aanstaande donderdag zitten wij in de studio weer van RTV Rijnmond. En dan gaan wij Peter Blanchet interviewen. Nou, dat is natuurlijk wel een enorme topper onder de Nederlandse olympiërs. Dus die kunnen we eens een paar mooie olympische vragen gaan voorleggen.