Ja Rick, we zijn inmiddels bij de twintigste aflevering en we gaan naar Rome toe.

Dat is natuurlijk een iconische naam waar Olympische Spelen zijn gehouden.

Het leuke is dat als je heel ver teruggaat in de tijd, dat keizer Theodosius I de Grote in 1567 had hij eerder met één pennestreek een einde aan de klassieke Spelen gemaakt.

Nou daar keren ze dan weer, heel veel jaren later keren ze daar weer terug.

Maar dat was voor de Italianen toch wel een heel belangrijk item.

En zij dachten we moeten ze even goed uitpakken.

Dus kosten en nog moeite waren bespaard om dat tot een waar mondiaal verbroederingsfeest te maken.

Er werd een nieuw stadion ontworpen.

Er was een record aantal landen wat deelnam, 83.

In totaal waren er 738 sporters.

Dus dat was allemaal positief.

Maar er waren ook wel wat negatieve zaken die hun intrede deden, waaronder doping.

Een atleet die overleed tijdens zijn spelen.

Men dacht eerst aan een hartstilstand, maar dat bleek later toch met doping allemaal te maken te hebben.

Stimulerende middelen.

En ook de commercie werd groter en groter en deed echt zijn intrede in 1960.

Het is natuurlijk wel eerder aan de orde geweest, maar toen werd het echt groter en groter.

Ja, en ook de politiek, dat hebben we natuurlijk al heel vaak gezien.

Het was ook in de tijd dat in Zuid-Afrika die apartheid natuurlijk bestond.

En er was al wel de nodige rumoer om Zuid-Afrika niet te laten deelnemen.

Die hebben daar nog wel deelgenomen en later is die politieke druk zodanig geworden.

dat Zuid-Afrika een heleboel spelers daarna natuurlijk is uitgesloten.

Dus een heleboel pluspunten, maar ook al wel wat minpunten.

Maar er was één dame die er uitsprong.

Zij wordt de gazelle genoemd, ook de titel van deze prachtige twintigste aflevering.

En zij werd eigenlijk de koningin van de spelen.

En ik zal je eerlijk zeggen, toen jij met deze naam kwam, ik kende die naam niet.

En dat is Wilma Rudolf.

Ja, ze wordt wel gezien als de vrouwelijke Jesse Owens, die we allemaal natuurlijk kennen.

Maar ja, deze stond niet zo op mijn netvlies.

Ik vroeg me overigens af, Wilma is toch ook een echt Nederlandse naam?

Weet je toevallig of ze ook Nederlandse voorouders hadden?

Dat vertelt het verhaal niet, maar misschien weet jij nog meer.

Nee, dat weet ik nog niet, maar dat gaan we dan wel uitzoeken.

Dat komt alleen in de 21ste of 22ste aflevering.

Daar komen we nog wel op terug.

Maar goed, dan een bijzonder verhaal, Rick, van Wilma Rudolf.

Ja, het was niet alleen Wilma Rudolf zelf die zo nadrukkelijk naar voren kwam in Rome bij de atletiekwedstrijden.

Want de atletiekwedstrijden aan zich waren gewoon al formidabele publiekstrekkers.

Zowel bij de dames als bij de heren werden sublieme prestaties geleverd.

Maar, wat je zegt, de koningin van de Spelen was natuurlijk Wilma Rudolf.

En waarom was dat zo?

Ze won drie gouden medailles.

Laten we dat maar gelijk even wegzetten.

De 100 meter liep ze in een wereldrecord tijd van 11 seconden.

Maar helaas, voor haar dan, op dat moment, door de sterke rugwind werd haar record echt niet erkend.

Maar de 200 meter liep ze ruim beneden haar eigen wereldrecord in 22,9 seconden.

22,9 seconden.

Toen al.

De laatste gouden medaille won ze op de 4 x 100 meter Estavette.

En in die Amerikaanse Estavetteploeg vervulde ze echt een sleutelrol.

Als laatste loopster werkte ze de achterstand weg en ze zorgde er met een oogstrelende sprint voor dat het wereldrecord op deze afstand met 44,5 seconden werd geëvenaard.

Ja, die tijden die jij noemt, Rick, die 100 meter in 11.0 was het.

Nou, haal daar even wat rugwind dan misschien vanaf.

Dan kom je op 11.2 of 11.3 of zo uit.

We hebben als eerder benoemd het huidige wereldrecord.

Dat staat al vrij lang op 10.49 van Griffith.

Ja, dat is dus ook niet heel veel eraf.

We zitten in 1960.

Dus bijna meer dan zestig jaar later is er dan, even grof gezegd, een halve seconde afgelopen onder hele andere moderne omstandigheden.

Dus ja, zij was wel echt een hele rappe dame om het zo maar te zeggen.

En ook die tijd op de 200 meter.

Het huidige wildrecord is 21.34.

En ik dacht dat jij net zei...

22.9.

Ja, 22.9.

Dus daar is wel iets meer van afgegaan, maar ook niet schrikbarend veel.

En ik las ook dat ze in die vier keer honderd, dat zij onder de elf seconden liep en dat daar geen rugwind correctie op stond.

Dus ja, daar komt ze nog dichter in de buurt niet tegen 10.49.

Natuurlijk is dat met een stilstaande start, een lamal start om het zo maar even te noemen, maar alsnog een ongekende prestatie.

En ja, des te Vreemder is het voor mij althans dat ik die naam niet goed kende.

Nee, en als we het nou over Wilma Rudolf verder gaan hebben, dan wordt het een heel bijzonder verhaal.

Want Wilma Rudolf, ze werd in een dorp in Tennessee geboren op 23 juni 1940.

Dus ze was twintig jaar in Rome toen ze daaraan meedeed.

En haar ranke verschijning, spontane glimlach en de fabelachtige techniek die ze in Rome demonstreerde, hadden haar dus de bijnaam de gezelle bezorgd.

Maar dan komt het.

Voordat ze zover was, had ze heel wat problemen in haar leven moeten overwinnen.

Ze was het twintigste kind van het arme gezin waarin ze geboren werd.

Twintigste kind.

Twintigste kind.

Na haar kwamen nog twee kinderen ter wereld bij de familie Rudolf.

Oftewel, totaal hebben ze daar 22 kinderen gekregen.

En zij woog bij de geboorte 1850 gram.

Haar levenskansen waren daardoor minimaal, omdat ze afwijkingen ook had aan longen en maag.

En dan denk je, nou, dat is al erg genoeg, maar dan later kreeg ze daarbij nog kinderverlamming.

en roodfonk, in die dagen zonder antibiotica en zijn dus ernstige ziektes.

En door de polio raakte haar linkerbeen verlamd.

Vanaf haar zesde jaar moest ze een beugel dragen bij het lopen.

En dankzij haar doortastende moeder kwam in dit beeld langzaam verandering.

Van de artsen had haar moeder geleerd dat regelmatige massage van het grotendeels verlamde been verbetering zou kunnen geven.

Bij deze massage betrok haar moeder het hele gezin.

Ze leerde haar kinderen de techniek in eenvoudige vorm en zo werden ook haar broers en zusters ingezet om Wilma dagelijks gedurende bepaalde tijd te masseren aan haar linkerbeen.

Vier keer masseren was volgens de arts het minimum om succes te boeken.

Al dat werk had na een paar jaar als resultaat dat Wilma, weliswaar met orthopedisch schoeisel, maar zonder beugel kon lopen.

Toen pas hè.

En na verloop van tijd speelde ze op deze schoenen basketbal met haar broers en zusters.

En het hoogtepunt kwam wel voor haar moeder toen ze op 11-jarige leeftijd op blote voeten zag basketbal spelen met de leden van haar gezin.

Vanaf dat oogblik kon ze zelfs normale schoenen dragen.

Het doorzettingsvermogen van Wilma was verbazingwekkend.

En reeds op 16-jarige leeftijd was ze een ster aan de Amerikaanse atletiekemel.

Ja, maar dat het beoefenen van meerdere sporten ook weer door kinderen.

Ik heb daar in de vorige aflevering wat over gezegd van Erik Schreuder, die bij Alex Pastoor dat allemaal uitlegt.

En die benadrukt ook dat, en er zijn ook statistieken van, dat de atleten die op Olympische Spelen de meeste medailles hebben gewonnen of in andere sporten echt de nummer één van de wereld zijn.

Dat zijn vaak de sporters die in hun jeugd meerdere sporten hebben bedreven.

Op die jonge leeftijd werd ze zelfs uitverkozen om de Amerikaanse kleuren op de Spelen van Melbourne al te verdedigen.

In 1956 dus.

En daar deed ze mee als lid van de Estavetteploeg op de 4x100 meter en wist ze al bromster winnen.

Ook als basketbalspelster, wat jij net ook al aangaf van meerdere sporten doen, was ze zeer begaaf en speelde in het eerste team van Clarksville, haar woonplaats.

En vier jaar daarna was ze lid van het atletiekteam van de Tennessee State University, genaamd de Tiger Bells, en sloeg op de Spelen van Rome haar slag.

En rijk beladen kwam ze dus met drie keer goud inderdaad thuis.

Wie de grootste voldoening aan die drie gouden medailles beleefde, Wilma of haar moeder, blijft een groot familiegein.

Ja, daar zullen we niet achter komen.

In het begin zei jij dat haar geboortegewicht, ik geloof dat je iets zei van 1,8 kilo ongeveer.

1800 gram.

Ja, 1800.

Ik heb dat even snel opgezocht, hoe je dat moet zien, want dat is niet iets wat ik zo snel paraat heb.

Maar men zegt een laag geboortegewicht is 2,5 en een hoog geboortegewicht is 4 kilo.

Dus daar zat ze nog ruim onder.

Het is wel fantastisch dat ze zich zo ontwikkeld heeft.

Wat ik ook nog mooi vond om te lezen is dat ze zeggen van ja, ze had natuurlijk een enorme aanlegtalent in die sporten, maar haar voornaamste kracht lag in haar stoïcijnse kalmte.

En daar is dan ook nog wel een klein verhaaltje bij.

Er wordt beschreven, ze was absoluut niet gespannen of zenuwachtig voor welke belangrijke wedstrijd dan ook.

En toen haar coach Ed Tempel haar een uur voor de finale van de 100 meter kwam halen, dan heb ik het dus over die 100 meter in Rome, lag ze rustig te slapen.

Ja, maar dat is geweldig.

En dat heb ik wel vaker gelezen, dat sporters die dus in staat zijn om voor zo'n belangrijke wedstrijd echt even volledig tot rust te komen en even een, ik zeg maar even een middagdutje kunnen doen.

En dus niet heel snel in die zenuwen schieten.

Ja, die zijn natuurlijk vrije als ze die finale moeten lopen.

En dat hoor je natuurlijk in allerlei sportverhalen en verhalen over finales in voetbalwedstrijden of andere teamsporten.

Mensen die vrij zijn, die kunnen gewoon het beste presteren.

En zij heeft dat vanwege een of andere reden natuurlijk van natuur ontwikkeld.

Maar dat vind ik dus een hele mooie anekdote.

die ook helemaal past bij haar geschiedenis eigenlijk.

Ja, en dan is het ook goed als ze op het juiste moment wakker werd.

Ja, nee, dat ze wakker werd.

Daar moet je een coach voor, die haar dan even...

Maar moet je je even voorstellen, want er stond hier net een uur voor de finale.

Dus laten we zeggen, die finale begint om drie uur of vier uur.

Dat stadion zit helemaal vol.

Nou, andere atleet is misschien stijf van de zenuwen.

En zij ligt dan nog te slapen.

Want dan wordt ze dus om drie.

Uur wakker gemaakt als het om vier uur begint.

Ja, fantastisch verhaal.

Ja, zo kan ik ook nog wel een verhaaltje vertellen over een Nederlander die meegedaan heeft aan de Olympische Spelen.

In Rome?

Nee, ik ga ook niet vertellen wanneer, want dat is een beetje knullig.

Die had zich vier jaar voorbereid.

Op het moment suprême lag hij te slapen.

En hij werd niet wakker.

Die had geen coach die hem even wakker kwam maken.

Die miste de speler.

Oké, nou dat geheimpje dat zullen we nog wel een keer openbaren.

Ja, dit was Wilmar Rudolf, de gazelle.

De kern van onze twintigste aflevering.

Waarom hebben wij deze geweldige gazelle, deze geweldige atleet?

niet meer zien terugkomen in andere spelen na Rome.

Het antwoord is eigenlijk heel simpel.

Ze is twee jaar na Rome opgehouden met topsport.

Ze vond dat ze bereikt had wat ze wilde bereiken.

En ze is lezingen gaan geven, media optredens.

Maar wat ze met name is gaan doen, is dat ze lerares werd en ook coach.

en is zich in gaan zetten voor gelijke rechten en kansen voor Afro-Amerikanen.

Dus ja, na die drie gouden medailles, ze was pas 22, dus ze had nog echt heel veel kunnen binnenhalen.

Maar ze vond dat mooi geweest.

En dat is natuurlijk ook wel sterk om op die leeftijd en zo'n hoogtepunt te kunnen stoppen.

Dus daarmee hebben we het verhaal eigenlijk rond met Wilma Rudolph.

En zijn we aan het einde van de twintigste aflevering.